Technika kciukowa, zwana też 'slap' czy 'klang'
jest nowoczesną formą gry na basówce. Polega ona na naprzemiennym
uderzeniu struny kciukiem i szarpaniu palcem wskazującym i środkowym.
Uzyskane w ten sposób brzmienie jest bardzo charakterystyczne - bardziej
dynamiczne i jasne od otrzymanego w sposób tradycyjny, różni się także
barwą dźwięku.
Po co gramy klangiem? Po pierwsze dla samego brzmienia - agresywny
dźwięk slapu doskonale nadaje się do szybkich kawałków w nowoczesnej
stylistyce - funk, rock, pop, itd. Technika ta umożliwia także uzyskanie
ogromnej szybkości gry, przez co jest często wykorzystywana w solówkach.
Jak grać klangiem?
Ułożenia dłoni prezentują zdjęcia:
Fotografie 1 i 2 prezentują dłoń prawą w pełnej gotowości
do kciukowania :) Ot takie proponowane wyjściowe położenie do gry.
Zdjęcie 3 przedstawia odchylony kciuk, który zaraz z impetem uderzy
w strunę. Natomiast fotka 4 ukazuje palec wskazujący szarpiący strunę
G.
Z początku uzyskanie właściwego soundu może stanowić pewien kłopot.
Toteż zamieszczam przykłady mp3, jak to brzmi w moim przypadku.
Slap - same uderzenia kciukiem na kolejnych
strunach. mp3
Pop - wyłącznie szarpnięcia palcem wskazującym
na kolejnych strunach. mp3
Jazda :) - połączenie obu elementów.
mp3
Tłumienie i lewa ręka
Wiemy już jak mniej więcej powinna wyglądać praca prawej ręki w
slapie. Lewa ręka pracuje podobnie jak w tradycyjnej grze palcami,
musi jednak więcej uwagi poświęcić tłumieniu strun - aby nieporządane
dźwięki były niesłyszalne. W zasadzie nie ma na to jednej dobrej metody
- trzeba opanować pewne patenty dot. tłumienia i w miarę możliwości
stosować je w swoich zagrywkach. Podpowiem, że często stosowane jest:
Tłumienie całą lewą dłonią (uderzenie strun otwartą lewą dłonią daje
też efekt perkusyjny)
Tłumienie kciukiem lewej ręki (od góry gryfu)
Tłumienie przedramieniem prawej ręki
Jak ćwiczyć? Powoli, od najprostszych przykładów, z metronomem,
starannie i dokładnie. Zasadniczo, jeśli grasz na basie od pół roku,
odpuść sobie slap - grając kciukiem masz spore szanse na zaniedbanie
gry palcami (skądinąd bardziej od klangu uniwersalnej i znacznie częściej
stosowanej) oraz nabawienie się złych nawyków w kciuku (których będziesz
się potem miesiącami wyzbywał). Dlatego - daj sobie trochę czasu,
zanim zaczniesz grać kciukiem.
Przykład 1
Taki wstępik, który jednak trzeba koniecznie grać długo i bardzo
dokładnie - kontrolować długość dźwięku i tłumienie strun. Warto zwrócić
uwagę na to, które dźwięki wydobywamy przez uderzenie kciukiem, a
które przez poderwanie palcem wskazującym / środkowym. Otóż zwykle
kciuk bije struny E, A, D, a palce wskazujący / środkowy zarywają
struny D i G. Generalnie należy kierować się brzmieniem i wygodą gry.
Na potrzeby kilku kolejnych ćwiczeń przyjmijmy, powyżej podaną regułę.
Kliknij.
Przykład 2
Rozwinięcie poprzedniego przykładu. Oktaw ciąg dalszy. Kliknij.
Przykład 3
Ten sam układ, w bardziej zaawansowanej rytmice. Kliknij.
Przykład 4
Kliknij.
Przykład 5
Połączenie slapu z legatem. Kliknij.
Przykład 6
W tym przykładzie pojawiają się dźwięki tłumione, tzw. martwe nuty.
Aby je wydobyć, należy uderzyć strunę w momencie, gdy jest ona wytłumiona
lewą dłonią. Pamiętajmy, aby tłumić jednocześnie kilkoma palcami lewej
dłoni, aby nie odzywały się flażolety. UWAGA - ćwiczyć ten przykład
należy w wolnym tempie. Zagranie go w 120 bps wymaga dość długotrwałego
treningu w tempach 40, 60, 80... Kliknij.
Przykład 7
...pokazuje jak można dość efektownie połączyć uderzenie kciukiem
z poderwaniem palcem wskazującym / środkowym, a także legatem z wykorzystaniem
pustych strun. Rozszerzenie tych elemenów o kilka innych zabiegów
(uderzenie lewą dłonią, szarpanie wytłumionej struny) to droga do
superszybkiego kciukowania. Kliknij.
Przykład 8
Tu dodane jest szarpnięcie wytłumionej struny G. Przykład dobrze
ilustruje możliwości techniki kciukowej. Posiadaczom dobrych kart
dźwiękowych (z sensownym midi) polecam zwiększenie dwukrotne tempa
odtwarzania w Guitar Pro - pozwala to wyobrazić sobie efekt szybkiego
slapowania :) Kliknij.
Przykład 9
Fragment "Aeroplane"
Red Hot Chili Peppers. Kliknij.
Przykładów w tym rozdziale byłoby na tyle :) Zainteresowanych zgłębieniem
techniki kciukowej zapraszam do szkół:
- "Basowanie Kciukowanie" - M. Saktura
- "3 x Bas" - W. Pilichowski
- "To jest gitara basowa" - W. Pilichowski (video)
Apeluję przy tym do zafascynowanych klangiem - miejcie ludzie litość
dla publiki i nie kciukujcie tam, gdzie to ewidentnie nie brzmi. Rzewne
ballady, poezja śpiewana, itd. zwykle nie lubią slapu. Należy dobrze
się zastanowić, czy w danym numerze lepiej zagada bas kciukujący,
czy tradycyjny - palcowany. :)
Do posłuchania:
Victor Wooten
Mark King - Level 42
Marcus Miller
Wojtek Pilichowski
Zapraszam do rozdziału 8!
