W poprzednim rozdziale w niektórych przykładach pojawiały się w zapisie
ćwiczeń różnego rodzaju łuki czy kreski łączące kolejne dźwięki. Jeśli
wsłuchać się przy tym w dźwięki wydobywane z karty dźwiękowej przez
Guitar Pro, daje się usłyszeć pewną różnicę w brzmieniu tych właśnie
nut. Chodzi oczywiście o odpowiednią artykulację - a więc sposób wydobywania
dźwięku.
Legato, staccato, portato...
Kształcenie klasyczne wyróżnia 3 zasadnicze sposoby wydobywania dźwięku
z instrumentu:
- Legato - dźwięki
są "długie", przejście od jednego dźwięku do kolejnego
odbywa się w sposób płynny i bez wyraźnej pauzy. Niektóre dźwięki
pozbawione są ataku - jest tylko wybrzmienie.
- Staccato - dźwięki
są znacznie krótsze, mocny atak, wybrzmienie tłumione. Kolejne dźwięki
oddzielone są pewną umowną pauzą o bliżej nieokreślonej długości.
- Portato - dźwięki
oddzielone są od siebie w sposób wyraźny, lecz bez skrócenia ich
trwania.
Mając na uwadze techniki stosowane w grze na basówce, opiszę sposoby
gry legato i staccato, a także technikę palm muting i związaną z nią
technikę thumbing (czy jak kto woli thumb-plucking). Wspomnę także
o wibracji i podciągnięciu.
1. Legato
W grze na gitarze solowej i basowej technika ta umożliwia wykonanie
bardzo szybkich i efektownych zagrywek, ponieważ nie wszystkie dźwięki
muszą być zagrane prawą ręką - niektóre pochodzą wyłącznie od lewej
ręki.
- Najprostszym zabiegiem z dziedziny legato jest glissando, zwane
też slide. Polega ono na przesunięciu lewej ręki od jednego dźwięku
do drugiego, podczas gdy ten pierwszy już wybrzmiewa. W praktyce
należy to wykonać tak : zagrać dźwięk (np. C na 3 progu struny A),
wciąż naciskając strunę przesunąć lewą dłoń do np. dźwięku E (7
próg struny A). Otrzymujemy płynne przejście od C do A. Ślizgi można
wykonywać w górę i w dół, o dowolną ilość progów. Warto pamiętać,
aby wykonywać je w poprawnym tempie - tj. aby drugi dźwięk (w naszym
przypadku E) "zaczął się" w odpowiednim momencie - aby
zarówno E jak i C miały określone wartości rytmiczne. Ciekawy efekt
brzmieniowy daje bardzo szybkie przesuwanie dłoni o np. 2 półtony
w górę i w dół. Polecam samodzielne eksperymenty. Przykłady 1
2 3
- Kolejny "bajer" to hammer-on. Wykonuje się w sposób
następujący : gramy dźwięk (znów niech będzie C) palcem wskazującym,
a następnie naciskamy palcem małym dźwięk D, z taką siłą aby zabrzmiał
głośno, wyraźnie i długo. Dźwięku D nie gramy prawą ręką! Przykłady
1 2
3
- Przeciwieństwem hammer-on jest pull-off. Tu zamiast naciskać palcem
lewej ręki kolejnego dźwięku, zdejmujemy palec tak, aby zabrzmiał
dźwięk niższy (albo trzymany przez inny palec albo pusta struna).
Czyli - kładziemy palec wskazujący na C, a palec mały na D. Gramy
D, następnie zsuwamy mały palec z D tak, aby odezwał się dźwięk
C. Zwykle konieczne w tym celu jest nie tylko oderwanie palca małego
od struny, ale takie pociągnięcie go w bok, aby dźwięk nie wygasł.
Przykład
- Można oczywiście łączyć hammer-on i pull-off otrzymując bardzo
urozmaicone efekty. Jednym z nich jest tryl - czyli nic innego,
jak tylko szybkie zagranie dwóch dźwięków z wykorzystaniem właśnie
technik legato. Przykład
Legato gra się zwykle w okolicach szyjki (chodzi o prawą dłoń) -
w ten sposób uzyskuje się sound bardziej miękki, o dłuższym wybrzmieniu.
2. Staccato
Granie staccato nie uwzględnia tak fajnych zawiłostek jak legato.
Istotą staccato jest granie dźwięków krótkich, acz klarownych. Stąd
zwykle wydobywa się je mocnymi uderzeniami strun zaraz przy mostku.
Jednym z elementów tej techniki jest tłumienie niektórych dźwięków
lewą dłonią w ten sposób, aby w ogóle się nie odezwały. Po prostu
przykładamy kilka palców lewej dłoni do strun nie dociskając ich do
progów i uderzamy strunę palcem prawej ręki. Dlaczego kilka paluchów
lewej dłoni, a nie jeden? Bo przy tłumieniu jednym palcem jest duża
szansa przypadkowego wydobycia flażoletu (szczególnie na dobrych basach).
Przykład
3. Thumbing i palm-muting
Są to techniki gry polegające na odmienny od standardowego ustawienia
dłoni. Można dzięki nim uzyskać bardzo ciekawe rezultaty brzmieniowe.
- thumbing - polega na szarpaniu strun naprzemiennie kciukiem i
palcem wskazującym prawej ręki (można też dokładać kolejne palce
prawej ręki, w miarę rozwijania techniki). Gra się w ten sposób
zwykle bardzo blisko mostka. Uzyskane brzmienie ma wiele wspólnego
ze staccato.
- palm-muting polega zasadniczo na tym samym co thumbing ale dodatkowo
opieramy część dłoni zwaną z angielska palm (a więc tą przy nadgarstku)
na strunach zaraz przy mostku. Następnie szarpiemy struny jak przy
thumbingu. Uzyskuje się w ten sposób brzmienie nieco głuche, przypominające
barwę kontrabasową.
4. Vibrato
...polega na delikatnym zawibrowaniu dźwięku, celem uzyskania ciekawego
wybrzmienia. Po zagraniu dźwięku należy szybko przesuwać palec dociskający
strunę w górę i w dół wzdłuż progu. Choć sprawa wydaje się bardzo
prosta, należy poćwiczyć wibrację pod kątem amplitudy wychylenia struny
(aby nie wibrować jej za bardzo, bo uzyska się efekt nieczystego dźwięku)
oraz wibrowania w odpowiednim tempie (aby wibracjom odpowiadały wartości
rytmiczne, np. trzydziestodwójki).
Na basach bezprogowych wibracja odbywa się w nieco inny sposób -
palec przesuwa się wzdłuż struny. Uzyskuje się w ten sposób bardzo
ładne "miauczenie". Tu także należy kontrolować odległość
na jaką przesuwamy palec oraz szybkość wibracji.
W praktyce obie metody wibrowania dźwięku dają ciekawe efekty zarówno
na progowych i bezprogowych basach. Trzeba jednak pamiętać, że w przypadku
fretlessa (bezprogówki) istnieje ryzyko zarysowania podstrunnicy przy
wibracji pierwszym sposobem.
5. Bending
Jest to technika znana przede wszystkim z gitary solowej, stosowana
jednak także przez basistów. Polega ona na podciągnięciu struny już
po zagraniu dźwięku. Dźwięk podciągnięty musi być czysty (można więc
podciągać o pół tonu, 2 półtony, etc.) !!! Stąd bending wymaga nieco
ćwiczenia. Rozróżnia się kilka rodzajów podciągnięć, można np.:
- najpierw zagrać dźwięk, po czym go podciągnąć i wytłumić
- zagrać dźwięk, następnie go podciągnąć i znów opuścić do pierwotnej
pozycji (tzw. bend + release)
- podciągnąć dźwięk, a dopiero potem go zagrać i następnie opuścić
do pierwotnej pozycji
- itd...
Dobrym przykładem sensownego wykorzystania podciągnięcia jest groove
z Come Dancing Jeffa Becka (rozdział 4). Inny
przykład.
W tym rozdziale to już wsio, zapraszam do rozdziału 6
